Kỹ thuật chụp X quang ống tiêu hóa

Viết bởi CN.Nguyễn Tuấn Dũng

 

Đối với các cấu trúc hình ống trong cơ thể như ống tiêu hóa, đối quang tự nhiên không thể thấy được các chi tiết bên trong, người ta cho thuốc cản quang dương hoặc âm tính (positive or negative contrast media) vào bên trong lòng ống để thấy được bề mặt: chụp thực quản, dạ dày, ruột. Đó chính là phương pháp chụp X quang thường quy có chuẩn bị hay có chất cản quang.

Hoặc đối với ống có lỗ thông tự nhiên (miệng, thanh quản, hậu môn) người ta sẽ đưa ống soi mềm (endofibroscopy) vào để xem trực tiếp tổn thương hoặc sinh thiết: nội soi thực quản, dạ dày, tá tràng, đại tràng. Hiện nay đây là phương pháp thay thế gần như toàn bộ các kỹ thuật chụp X quang có chuẩn bị.

Đối với các tuyến tiêu hóa như: nước bọt, gan mật, tụy và các tạng đặc nói chung thì các phương pháp hình ảnh cắt lớp (siêu âm, cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ) rất có hiệu quả hơn trong đánh giá tổng thể, tương quan hoặc chi tiết của các tạng đặc. Các phương pháp này không những đem lại các thông tin chẩn đoán cho tạng đặc mà còn cả tạng rỗng, do vậy càng ngày càng được chỉ định nhiều hơn.

Chụp x quang hệ tiêu hóa có dùng thuốc ( chất ) cản quang:

Trên nguyên lý chất đối quang được đưa vào ống tiêu hóa trong x quang thường quy ta có thể thấy được:

– Tăng độ cản quang (hyperdensity): Khi ta thấy một vùng trắng hơn so với mức bình thường của chính nó. Đấy là những ổ đọng thuốc ở trong ống tiêu hóa.

– Giảm độ cản quang (hypodensity): Vấn đè này thường được gọi là hình quá sáng, biểu hiện một vùng hay một vị trí xám hơn mức bình thường của nó, thì được gọi là khuyết sáng..

– Hình khuyết: Có thể gặp trong các tạng rỗng, đấy là hình xâm nhập vào lòng ống tiêu hóa hoặc trong các xoang của cơ thể làm cho chất cản quang không ngấm được. đó là các nguyên nhân sau :

+ Hình chèn ép từ bên ngoài: Gây ra triệu chứng đè đẩy khu trú, việc chẩn đoán sẽ gặp phải các vấn đề trong khi phân biệt.

+ Hình khối U ở trong  hay ở ngoài thành ống, U ở trong  thì thành góc nối là góc nhọn, U ở ngoài thành thì là góc tù. Dựa trên tâm của cung tròn so với thành, tâm ở ngoài là ngoài thành.

– Hình lồi: Là hình xâm lấn vào trong thành ống tiêu hóa, tương ứng là :

+ Các ổ loét.

+ Túi thừa tạo nên cái túi thuốc cản quang sẽ chui vào. Ta sẽ thấy rõ hình này khi thay đổi tư thế chụp (như chụp Nghiêng,tiếp tuyến…).

– Hình nhiễm cứng: là hình ảnh mất sóng nhu động bình thường, gồm nhiều loại như:

+ Nhiễm cứng có giới hạn.

+ Nhiễm cứng có lan tỏa

+ Nhiễm cứng bậc thang

+ Nhiễm cứng trên ổ loét, sùi.

– Hình hơi dich: Hơi ở trên, dịch ở dưới và mức dịch nằm ngang, hình này chỉ thấy khi chùm tia X đi song song với mức dịch, cho dù ở bất kỳ tư thế nào.

Chính vì những lý do trên đòi hỏi kỹ thuật viên phải thực hiện kỹ thuật cho đúng.

Kỹ thuật chụp x quang thực quản